Қазір жалғыз қалмаңыз
Егер құмар ойынға байланысты өзіңізге, ақшаңызға немесе жақын адамыңызға қауіп төніп тұрғанын сезсеңіз, мәселені жалғыз шешуге тырыспаңыз. Бірден сенетін адамыңызға хабарласыңыз. Қысқа әрі анық айтыңыз: «Мен қазір құмар ойынға ақша салуды тоқтата алмай тұрмын. Маған қасымда болып, төлемдерімді бақылауға көмектесші».
Егер дәл қазір өзіңізге зиян келтіру, біреуге күш қолдану немесе шұғыл медициналық қауіп бар болса, Қазақстандағы жедел қызметтерге хабарласыңыз немесе жақын медициналық ұйымға барыңыз. Мұндай жағдайда ойын, ақша немесе есептік жазба туралы дауды кейінге қалдырып, алдымен денсаулық пен қауіпсіздікті қорғаңыз.
Алғашқы он минутта жасайтын қадамдар
Ойынға кіруді тоқтатыңыз. Қолданбаны жабыңыз, ойын терезесін ашық қалдырмаңыз және қайтадан «ұтылған ақшаны қайтарып аламын» деген оймен ставка жасамаңыз. Құмар ойыннан кейін бірден тағы ақша салу шешімді қиындатуы мүмкін.
Телефонды немесе банк қолданбасын сенетін адамыңызға уақытша беріңіз. Егер бұл мүмкін болмаса, банк картасын өзіңізден алыстатыңыз, интернет-төлемді уақытша бұғаттау мүмкіндігін тексеріңіз және банкке ресми байланыс арнасы арқылы хабарласыңыз. Банк қызметкеріне жағдайды қысқа түсіндіріп, төлемдерді шектеу немесе картаны қорғау жолдарын сұраңыз.
Қауіпті сәтте алкоголь немесе басқа да есеңгірететін заттарды қолданбаңыз. Олар асығыс шешім қабылдау қаупін арттыруы мүмкін. Қауіпсіз, адамдар бар жерге барыңыз.
Ақша қозғалысын уақытша тоқтату
Алдымен соңғы төлемдеріңізді тексеріңіз. Қай шоттан ақша кеткенін, қай уақытта және қандай алушыға жіберілгенін жазып алыңыз. Төлем туралы хабарламаларды өшірмей сақтаңыз. Бұл жазбалар банкпен сөйлескенде немесе даулы операцияны анықтағанда қажет болуы мүмкін.
Бұрын сақталған банк карталарын, жедел төлем тәсілдерін және автоматты толықтыруларды есептік жазбаңыздан алып тастаңыз. Бұл әрекет ақшаны қайтаруға кепілдік бермейді, бірақ келесі төлемді байқамай жіберу қаупін азайтады. Құпиясөзді ауыстырсаңыз, оны өзіңіз ғана білетін күрделі нұсқаға өзгертіңіз; алайда құпиясөзді басқа адамға бермеңіз.
Қазақстан Ұлттық Банкінің электрондық банктік қызметтер туралы материалында жергілікті және халықаралық карта жүйелері, сондай-ақ мобильді банкингтің кең қолданылуы сипатталған. Төлем қауіпсіздігіне қатысты нақты мәселе туындаса, банкке тікелей жүгінген дұрыс. Төлемдерді тексеру бойынша жалпы түсіндірмені төлемді тексеру жөніндегі нұсқаулықтан оқи аласыз.
Есептік жазбаға қолжетімділікті қорғау
Егер есептік жазбаңызға басқа адам кірген болуы мүмкін деп ойласаңыз, құпиясөзді ауыстырып, барлық басқа құрылғылардан шығу мүмкіндігін іздеңіз. Электрондық поштаңыздың және банк қолданбасының құпиясөздері ойын қызметіндегі құпиясөзден бөлек болуы керек.
Күдікті хаттарға, қоңырауларға немесе хабарламаларға жауап бермеңіз. «Ұтысты босату үшін тағы төлем жасаңыз», «шотыңызды ашу үшін салық төлеңіз» немесе «ақшаны қайтару үшін код жіберіңіз» деген талаптар болса, қосымша ақша аудармаңыз және бір реттік кодтарды айтпаңыз. Мұндай талаптың алаяқтық екенін осы деректердің өзінен анықтау мүмкін емес, сондықтан операцияны банк арқылы тексеріңіз.
Сайттың атауын, мекенжайын, есептік жазбадағы хабарламаларды және төлем жазбаларын сақтап қойыңыз. Бірақ жеке куәлік нөмірі, карта нөмірі, бір реттік код және құпиясөз сияқты құпия деректерді ашық жібермеңіз.
Қарыз бен жаңа салымға шектеу қою
Құмар ойынға ақша табу үшін жаңа қарыз алу, жедел қарыз рәсімдеу немесе басқа адамның картасын пайдалану жағдайды ауырлатуы мүмкін. Қазір жаңа ақша көзін іздеудің орнына, барлық төлемді тоқтатып, сенімді адаммен бірге нақты тізім жасаңыз: кімге қарызсыз, қанша сома бар, келесі төлемнің мерзімі қашан.
Қарыз берушілермен өзіңіз байланыса алмай жатсаңыз, сенетін адамыңыздың қатысуын сұраңыз. Әр қарыз бойынша шартты, соманы және ресми байланыс арнасын бөлек жазып алыңыз. Қарыз туралы заңдық қорытындыны осы материалдарсыз шығару мүмкін емес, сондықтан даулы немесе күрделі жағдайларда білікті заңгерге немесе тиісті қаржы ұйымына жүгініңіз.
Жақын адамға қалай айтуға болады
Мәселені жасыру қысқа уақытқа жеңілдік бергенімен, көмек алуды қиындатуы мүмкін. Сөйлесуді кінәлаудан емес, нақты жағдайдан бастаңыз: қанша ақша кеткенін, қандай төлемдер жасалғанын және қазір қандай қолдау керек екенін айтыңыз.
Мынадай өтініштер нақтырақ болады: «Бір апта бойы төлемдерімді бірге тексеріп отыршы», «Картамды уақытша өзіңде сақтай тұршы» немесе «Мен ойын қызметіне кірмей тұрғанымды бірге бақылауға көмектесші». Қаржыға қатысты шекараны алдын ала келісіңіз. Мысалы, жақын адам сізге қолма-қол ақша бермей, қажетті төлемдерді тікелей өзі жасауға келісе алады.
Егер жақын адамыңыз ашуланса немесе сізге қауіп төнсе, онымен жалғыз кездеспеңіз. Қауіпсіз жерге барып, жедел қызметке немесе жергілікті көмек ұйымына хабарласыңыз.
Реттеуші ақпарат пен шағымды ажырату
Қазақстанда ойын бизнесі мен лотерея саласын реттеуге жетекшілік ететін мемлекеттік орган бар. Оның ресми мәліметтері мен байланыс арналарын реттеуші және заң туралы түсіндірмеден тексеруге болады. Интернет-казиноға қатысты шектеулер мен реттеуші негіз Қазақстан Республикасының тиісті заңында белгіленеді. Заңның өзекті мәтінін ресми құқықтық ақпарат жүйесінен қараған дұрыс.
Шағым, пікір немесе іздеу нәтижесі белгілі бір оқиғаның болғанын өздігінен дәлелдемейді. Мысалы, 1xBet туралы тәуелсіз материалдың болуы нақты айыптың дәлелденгенін білдірмейді. Сондықтан біреудің жазбасына сүйеніп ақша жібермеңіз, жеке деректеріңізді жарияламаңыз және нақты төлем дауын ресми банк немесе құзыретті орган арқылы тексеріңіз.
Шағым бермес бұрын күнін, сомасын, операция нөмірін, қызмет атауын және қолыңыздағы құжаттарды реттеңіз. Тек тексерілген ресми мекенжайларды пайдаланыңыз. Шағым беру тәртібіне қатысты ақпаратты шағымдар мен алаяқтық туралы нұсқаулықтан қарауға болады.
Ойынға қайта оралмау жоспары
Қауіпті сәт басылғаннан кейін де алдын ала жоспар керек. Ойынға итермелейтін уақытты, орындарды және сезімдерді жазып алыңыз. Мысалы, жалақы түскен күн, жалғыз қалу, ұйқысыздық немесе күйзеліс сіз үшін белгі болуы мүмкін. Сол сәтке балама әрекет дайындаңыз: серуендеу, сенімді адамға қоңырау шалу, жаттығу жасау немесе адамдар бар жерде болу.
Қолданылатын құрылғылардан ойын қызметтеріне кіруді қиындатыңыз. Құпиясөзді сақтамаңыз, жарнамалық хабарламаларды өшіріңіз және қаржы қолданбаларын күн сайын бірге тексеру туралы жақын адамыңызбен келісіңіз. Бір ғана әрекетке емес, бірнеше қорғаныс қадамына сүйену пайдалы.
Егер қайтадан ақша салу туралы ой күшейсе, «соңғы рет» деген уәдемен келіссөз жүргізбеңіз. Он минут күтіңіз, қауіпсіз ортаға өтіңіз және алдын ала таңдаған адамыңызға хабарласыңыз. Қайта сүріну көмек сұраудан бас тартуға себеп емес.
Қай кезде шұғыл көмек қажет
Өзіңізге немесе басқа адамға зиян келтіру туралы ой, бақылаусыз қарыз алу, күш қолдану қаупі, бопсалау немесе маңызды дәрілер мен қажетті шығындарға ақша қалмауы — шұғыл назарды қажет ететін белгілер. Мұндай кезде жалғыз қалмаңыз, қауіпті заттардан алыстаңыз және жедел қызметке немесе медициналық көмекке жүгініңіз.
Егер жағдай шұғыл болмаса да, құмар ойынды тоқтату бірнеше рет сәтсіз болса, психикалық денсаулық маманына, тәуелділік бойынша кеңес беретін маманға немесе сенімді медициналық ұйымға жүгінуді қарастырыңыз. Көмек сұрау ұят емес. Қазір жасалған ең дұрыс қадам — қауіпсіздікті қамтамасыз ету, жаңа төлем жасамау және қолдау көрсететін адаммен байланысу.
gov.kz · adilet.zan.kz · nationalbank.kz · legalbet.kz
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазір бірінші не істеуім керек?
Ойыннан шығып, жаңа төлем жасамаңыз. Сенімді адамға хабарласып, банкпен ресми арна арқылы сөйлесіңіз. Өзіңізге немесе басқа адамға қауіп болса, жедел көмекке жүгініңіз.
Төлемді қайтаруға бола ма?
Мұны осы деректер арқылы уәде етуге болмайды. Төлем туралы жазбаларды сақтап, банкке дереу хабарласыңыз. Қайтару мүмкіндігі операция түрі мен банк тексеруіне байланысты болуы мүмкін.
Күдікті адамға немесе сайтқа жеке деректерімді жіберсем не істеймін?
Қосымша дерек жіберуді тоқтатыңыз. Электрондық пошта, банк және ойын есептік жазбаларының құпиясөздерін ауыстырыңыз, бір реттік кодтарды ешкімге айтпаңыз және банкке хабарласыңыз.
Жақын адамымның құмар ойын ойнайтынын байқасам, қалай сөйлесемін?
Кінәламай, нақты байқағаныңызды және қандай көмек ұсына алатыныңызды айтыңыз. Қаржы мен төлемдерге қатысты шекараларды бірге белгілеңіз. Егер қауіп болса, алдымен өз қауіпсіздігіңізді қорғаңыз.
Шағымдағы ақпаратқа бірден сенуге бола ма?
Жоқ. Шағым немесе пікір — белгілі бір адамның мәлімдемесі. Оны дәлелденген факт деп қабылдамай, төлем құжаттарын және ресми жауаптарды бөлек тексеріңіз.
Ойынға қайта кіргім келсе не істеймін?
Кіруді кейінге қалдырып, алдын ала таңдаған адамға қоңырау шалыңыз, құрылғы мен төлемге қолжетімділікті шектеңіз және қауіпсіз жерге барыңыз. Ой сізге немесе басқа адамға зиян келтіру қаупімен бірге болса, шұғыл көмекке жүгініңіз.